“Meme kanseri” denildiğinde akla yalnızca kadınlar gelir. Oysa erkeklerin de meme başının arkasında az miktarda meme dokusu bulunur ve bu doku da kanserleşebilir. Erkeklerde meme kanseri nadir görüldüğü için hem toplumda hem de bazen sağlık çalışanları arasında akla gelmeyebilir; bu da tanının gecikmesine yol açar.

Ekim ayının üçüncü haftası dünyada Erkek Meme Kanseri Farkındalık Haftası olarak anılıyor. Bu yazıda erkeklerde meme kanseri belirtilerini, jinekomastiden (erkekte iyi huylu meme büyümesi) nasıl ayırt edildiğini, risk faktörlerini, tanı ve tedavi sürecini ve ailenizin bu tanıdan ne anlam çıkarması gerektiğini anlatıyoruz.

Erkekler meme kanseri olur mu?

Evet. Erkeklerde meme kanseri, tüm meme kanseri olgularının %1’inden azını oluşturur. Amerika Birleşik Devletleri verilerine göre bir erkeğin hayatı boyunca meme kanseri olma riski yaklaşık 833’te birdir. Hastalık her yaşta görülebilse de olguların büyük kısmı 60 yaşından sonra, kadınlara göre ortalama 5–10 yıl daha ileri yaşta tanı alır.

Erkeklerin meme dokusu az olduğu için küçük bir tümör bile kısa sürede meme başına, cilde ya da göğüs kasına ulaşabilir. Buna geç başvuru da eklenince erkeklerde hastalık daha sık ileri evrede yakalanır. Bu nedenle belirtileri bilmek, erkekler için en etkili korunma yoludur.

Erkeklerde meme kanseri belirtileri

Erkeklerde meme kanseri çoğunlukla ağrı yapmaz. Ağrısız olması, kitlenin önemsiz olduğu anlamına gelmez; tersine, sert ve ağrısız bir kitle değerlendirilmesi gereken en önemli bulgudur.

Jinekomasti mi, meme kanseri mi?

Erkekte memede büyüme ya da kitlenin en sık nedeni, meme dokusunun iyi huylu büyümesi olan jinekomastidir. Jinekomasti ergenlikte, ileri yaşta, kilo artışıyla, bazı ilaçların (örneğin bazı idrar söktürücüler, prostat kanserinde kullanılan hormon ilaçları, anabolik steroidler) kullanımıyla, karaciğer hastalıklarında ve hormon bozukluklarında görülür. Çoğu zaman muayene ile kanserden ayırt edilebilir:

Jinekomasti tek başına meme kanserine dönüşmez. Ancak muayenede emin olunamayan durumlarda mamografi ve ultrason yapılır; gerekirse biyopsi ile kesin tanı konur.

Erkeklerde meme kanseri risk faktörleri

• İleri yaş: Risk yaşla birlikte artar; olguların çoğu 60 yaş üzerindedir.
• Aile öyküsü: Anne, kız kardeş, kızınız gibi kadın akrabalarda ya da erkek akrabalarda meme kanseri; ailede yumurtalık, prostat ve pankreas kanseri öyküsü.
• BRCA2 (ve daha az oranda BRCA1) gen mutasyonu: Erkeklerde meme kanseri için en güçlü genetik risk faktörüdür. BRCA2 taşıyıcısı erkeklerde yaşam boyu risk, genel erkek nüfusunun çok üzerine çıkar (yaklaşık %7’ye kadar). PALB2 ve CHEK2 gibi diğer genler de riski artırabilir. Ayrıntılar için BRCA Gen Mutasyonu ve Ailesel Meme Kanseri yazımıza bakabilirsiniz.
• Klinefelter sendromu: Fazladan bir X kromozomu (XXY) taşıyan erkeklerde meme kanseri riski genel nüfusa göre onlarca kat artmıştır.
• Göğse radyoterapi öyküsü: Örneğin genç yaşta lenfoma nedeniyle göğüs bölgesine ışın tedavisi almış olmak.
• Östrojen etkisinin artması: Karaciğer sirozu, obezite, inmemiş testis ve testis iltihabı gibi testis hastalıkları, östrojen içeren ilaçlar ve hormon tedavileri.
• Aşırı alkol kullanımı: Karaciğer üzerinden hormon dengesini bozarak riski artırabilir.

Risk faktörlerinden birinin bulunması kanser olacağınız anlamına gelmez; ancak göğüs bölgenizdeki değişikliklere daha dikkatli olmanız ve risk yüksekse düzenli muayeneyi ihmal etmemeniz gerekir.

Tanı nasıl konur?

1. 1Muayene. Kitlenin yeri, kıvamı, cilde ve meme başına yapışıklığı ile koltuk altı lenf bezleri değerlendirilir.
2. 2Mamografi ve ultrason. Erkeklerde de mamografi çekilebilir. Jinekomastiyi kanserden ayırmada mamografi çok başarılıdır; ultrason kitlenin yapısını ve koltuk altı lenf bezlerini değerlendirir.
3. 3Kalın iğne biyopsisi. Şüpheli kitleden lokal anestezi altında doku örneği alınır; kesin tanı patolojiyle konur.
4. 4Tümör özelliklerinin belirlenmesi. Hormon reseptörleri (östrojen ve progesteron) ve HER2 durumu incelenir. Erkeklerdeki meme kanserlerinin büyük çoğunluğu hormon reseptörü pozitiftir; bu da hormon tedavisinin etkili olacağı anlamına gelir.
5. 5Evreleme. Tümörün boyutu, lenf bezi tutulumu ve gerekirse diğer organlar görüntülemeyle değerlendirilir. Evrelemenin mantığını Meme Kanserinde Evreleme Nedir? yazımızda anlattık.
6. 6Genetik danışmanlık ve test. Uluslararası kılavuzlar, meme kanseri tanısı alan her erkeğe genetik danışmanlık ve genetik test önerilmesini tavsiye eder.

Erkeklerde meme kanseri türleri

Erkeklerde en sık görülen tür, süt kanallarından gelişen invaziv duktal karsinomdur (özel tip olmayan invaziv karsinom). Erkeklerin meme dokusunda süt bezi lobülleri çok az bulunduğu için lobüler kanser nadirdir. Henüz kanalın dışına yayılmamış erken form olan duktal karsinoma in situ (DCIS) ve meme ucunun Paget hastalığı da görülebilir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi, kadınlardaki meme kanserinde olduğu gibi tümörün evresine ve biyolojik özelliklerine göre multidisipliner olarak planlanır.

Cerrahi

Erkeklerde meme dokusu az olduğu ve tümör çoğunlukla meme başının hemen arkasında yerleştiği için en sık uygulanan ameliyat mastektomidir (meme dokusunun meme başıyla birlikte çıkarılması). Uygun seçilmiş hastalarda meme koruyucu cerrahi de yapılabilir. Koltuk altında klinik olarak lenf bezi tutulumu yoksa sentinel lenf nodu biyopsisi ile yalnızca ilk lenf bezleri incelenir; tutulum varsa koltuk altı lenf bezlerinin çıkarılması gerekebilir. Bu yöntemleri Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi Nedir? ve Meme Kanserinde Memenin Tamamının Alınması Şart mı? yazılarımızda ayrıntılı olarak açıkladık.

Radyoterapi

Ameliyat sonrasında tümörün boyutu, lenf bezi tutulumu ve cerrahi sınırlara göre, kadınlardaki kriterlere benzer biçimde uygulanır.

Kemoterapi ve hedefe yönelik tedaviler

Tümörün evresi ve biyolojisine göre ameliyat öncesinde ya da sonrasında kemoterapi verilebilir. HER2 pozitif tümörlerde hedefe yönelik ilaçlar tedaviye eklenir.

Hormon tedavisi

Hormon reseptörü pozitif tümörlerde ameliyat sonrası standart hormon tedavisi tamoksifendir ve ilk etapta 5 yıl kullanılır; nüks riski yüksek hastalarda süre 10 yıla uzatılabilir. Tamoksifen kullanamayan erkeklerde aromataz inhibitörleri tek başına değil, testislerden hormon salgısını baskılayan bir ilaçla (GnRH analoğu) birlikte verilir. Tedavi seçeneklerinin genel çerçevesi için Meme Kanseri Tedavi Seçenekleri Nelerdir? yazımızı okuyabilirsiniz.

Tedavi sonrası takip

Tedavi sonrasında ilk yıllarda daha sık olmak üzere düzenli muayeneler yapılır. Meme koruyucu ameliyat yapılan erkeklerde tedavi edilen memeye yılda bir mamografi önerilir; yüksek risk taşıyan gen mutasyonu olan erkeklerde karşı memenin de yıllık mamografiyle izlenmesi düşünülebilir. Erkeklerde rutin meme MR’ı önerilmez. Tamoksifen kullananlarda sıcak basması, cinsel istekte azalma, kilo değişikliği ve pıhtı riski gibi yan etkiler takipte değerlendirilir.

Erkeklerde meme kanseri daha mı tehlikeli?

Aynı evredeki hastalar karşılaştırıldığında erkeklerde ve kadınlarda tedavi sonuçları birbirine benzerdir. Erkeklerde genel sonuçların daha kötü görünmesinin başlıca nedenleri, tanının daha ileri yaşta ve daha ileri evrede konması ile eşlik eden diğer hastalıklardır. Başka bir deyişle, erkeklerde meme kanserini daha tehlikeli kılan çoğu zaman hastalığın kendisi değil, gecikmedir.

Aileniz için ne anlama gelir?

Bir erkekte meme kanseri saptanması, ailede kalıtsal bir gen mutasyonu bulunabileceğini düşündüren önemli bir işarettir. Genetik testte BRCA2 gibi bir mutasyon bulunursa, kız ve erkek kardeşlerinize ve çocuklarınıza da genetik danışmanlık önerilir. Mutasyon taşıyan kadın akrabalarda meme ve yumurtalık kanseri riski, erkek akrabalarda ise meme, prostat ve pankreas kanseri riski artar; bu kişiler için erken başlayan ve daha sık yapılan tarama programları planlanabilir.

Erkeklerde göğüs bölgesi kendi kendine nasıl kontrol edilir?

Erkekler için rutin bir tarama programı olmadığından, değişiklikleri erken fark etmenin en iyi yolu kendi göğüs bölgenizi tanımaktır. Ayda bir, duşta ya da duştan sonra yapabileceğiniz basit bir kontrol yeterlidir:

1. 1Aynada bakın. Kollarınız yanda ve sonra başınızın üzerindeyken iki tarafı karşılaştırın; meme ucunda içe çekilme, ciltte çukurlaşma, kızarıklık ya da yara olup olmadığına bakın.
2. 2Meme başının çevresini yoklayın. Parmak uçlarınızla meme başının altını ve çevresini dairesel hareketlerle, hafif ve sonra daha derin bastırarak kontrol edin.
3. 3Meme ucunu inceleyin. Meme ucunda kabuklanma, pullanma ya da akıntı olup olmadığına bakın; meme ucunu sıkmanıza gerek yoktur.
4. 4Koltuk altını unutmayın. Kolunuzu hafifçe kaldırarak koltuk altında şişlik ya da sertlik olup olmadığını yoklayın.
5. 5Değişikliği not edin. Yeni fark ettiğiniz bir kitle ya da değişiklik iki–üç hafta içinde kaybolmuyorsa muayene olun; kanlı akıntı veya meme ucunda çekilme varsa beklemeyin.

Erkekler neler yapabilir?

Genel erkek nüfusunda rutin mamografi taraması önerilmez; tarama kararları yalnızca yüksek riskli erkeklerde kişiye özel verilir.

Sık sorulan sorular

Prof. Dr. Mehmet Eser

Genel Cerrahi Uzmanı · VM Medical Park Pendik Hastanesi

1990 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Meme hastalıkları ve meme kanseri cerrahisi, onkoplastik meme cerrahisi, tiroid, paratiroid ve böbreküstü bezi cerrahisi alanlarında hasta kabul etmektedir.

Editoryal not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve muayenenin yerini tutmaz. Yazıdaki risk oranları uluslararası çalışmalara dayanan genel değerlerdir; tedavi kararları tümörün özelliklerine göre multidisipliner ekip tarafından kişiye özel verilir.